เรื่องน่ารู้เกี่ยวกับชา ตอนที่ 8: การผลิตชาผงปรุงแต่ง

ผศ.ดร. ธีรพงษ์  เทพกรณ์

 

เรื่องน่ารู้เกี่ยวกับชา

ตอนที่ 8: การผลิตชาผงปรุงแต่ง

 

        เรื่องน่ารู้เกี่ยวกับชาตอนที่ 8 นี้ ผู้เขียนขอนำเสนอเรื่อง การผลิตชาผงปรุงแต่ง     ชาผงปรุงแต่งเป็นชาดั้งเดิมที่ผลิตในไทยมานานกว่า 40-50 ปี  มีส่วนแบ่งการตลาดในประเทศถึงร้อยละ 50-60  ชาผงปรุงแต่งส่วนใหญ่ผลิตจากชากลุ่มพันธุ์อัสสัมใบแก่ โดยชาผงปรุงแต่งเป็นชาอัสสัมแห้งป่นที่มีการเติมสีและแต่งกลิ่นลงไป เพื่อให้มีสีและกลิ่นที่น่ารับประทานมากยิ่งขึ้น ในทางกฎหมายตามประกาศกระทรวงสาธารณสุขเรียกชาประเภทนี้ว่าชาผงปรุงสำเร็จ อย่างไรก็ตามการเรียกชื่อชาผงปรุงสำเร็จนั้นไม่ถูกต้องนัก เนื่องจากเป็นชาที่มิได้ปรุงสำเร็จและพร้อมบริโภคทันที  การดื่มชาประเภทนี้จะต้องนำมาชงกับน้ำร้อน พร้อมทั้งผสมนมและน้ำตาลจึงจะบริโภคได้  ดังนั้นหากจะเรียกชาในกลุ่มนี้ให้ถูกต้องควรเรียกว่าชาผงปรุงแต่ง    ปัจจุบันชาผงปรุงแต่งทางการค้ามี 2 ชนิด คือ ชาไทย (ชาสีส้ม หรือชาชัก)  และชาเขียวนม (ชาสีเขียว) โดยชาไทยและชาเขียวนมมีการผลิตคิดเป็นร้อยละ 70 และร้อยละ 30 ของชาผงปรุงแต่งทั้งหมด ตามลำดับ 

        กรรมวิธีการผลิตชาไทย (ชาสีส้ม หรือชาชัก)  เริ่มจากการเก็บใบชาอัสสัมสดใบแก่ โดยจะใช้ใบชาตั้งแต่ใบที่ 3-5 นับจากยอดลงมา  ลำเลียงเข้าโรงงานและนำมาตากแห้ง  นำไปนวด ตัด บดขยี้เพื่อให้มีขนาดเล็กลง และนำไปตีป่นให้เป็นผงละเอียด จากนั้นนำไปหมักด้วยแป้งข้าวจ้าวหรือแป้งข้าวเหนียวแล้วแต่โรงงานผลิตแต่ละที่ในอัตราส่วน 10-20 กิโลกรัมต่อชา 100 กิโลกรัม  พร้อมทั้งพรมน้ำให้มีความชื้นและหมักทิ้งไว้ประมาณ 1 คืน ตามด้วยการคั่วชา ปรุงแต่งด้วยสีส้มและกลิ่นวานิลา  จะได้ชาไทยที่เมื่อชงแล้วจะมีสีส้มออกน้ำตาล

        กรรมวิธีการผลิตชาเขียวนมเริ่มจากการเก็บยอดใบชาอัสสัมสดจนถึงใบที่ 4 นับจากยอดลงมา  ลำเลียงเข้าโรงงาน และนำมาผึ่ง จากนั้นคั่วชา นำไปนวดและอบแห้งจะได้ชาเขียวอัสสัมที่มีลักษณะเป็นเส้น  จากนั้นนำไปป่นให้เป็นผงละเอียด ตามด้วยการปรุงแต่งด้วยสีเขียวและกลิ่น จะได้ชาเขียวนมที่เมื่อชงแล้วจะมีสีเขียวสด

 

ภาพที่ 1 กระบวนการผลิตชาไทยและชาเขียวนม

 

 

ภาพที่ 2 ผลิตภัณฑ์ชาไทยและชาเขียวนมของไทย

 

เอกสารอ้างอิง

1.  ธีรพงษ์ เทพกรณ์ (2557) ชา สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย 140 หน้า.

2.  ธีรพงษ์  เทพกรณ์ (2553). การสำรวจข้อมูลโดยตรงจากโรงงานผลิตและสัมภาษณ์ผู้ประกอบการ.