วิทยาศาสตร์สุขภาพ มฟล. ลงพื้นที่โรงเรียนบ้านป่าเป่า-ป่าซางน้อย จัดโครงการสุขศึกษาเชิงรุก มุ่งลดปัญหาการติดเหาและยกระดับคุณภาพชีวิตเด็กนักเรียนด้อยโอกาสในจังหวัดเชียงราย

(English below)

เมื่อวันที่ 10 กรกฎาคม พ.ศ. 2569 มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง โดยสำนักวิชาวิทยาศาสตร์สุขภาพ ร่วมกับศูนย์บริการวิชาการ เดินหน้าขับเคลื่อนการบริการวิชาการเชิงรุกเพื่อชุมชน ดำเนินการจัดกิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติการภายใต้ชื่อ “โครงการการบริการให้ความรู้และสุขศึกษาเพื่อลดการติดเหาของเด็กนักเรียนด้อยโอกาสในจังหวัดเชียงราย” ณ โรงเรียนบ้านป่าเป่า-ป่าซางน้อย ตำบลแม่คำ อำเภอแม่จัน จังหวัดเชียงราย โดยการดำเนินงานดังกล่าวได้รับงบประมาณสนับสนุนจาก มูลนิธิมหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวงเพื่อการพัฒนาครูชนบท ซึ่งมีกลุ่มเป้าหมายเป็นเด็กนักเรียนระดับชั้นอนุบาล 2 ถึงอนุบาล 3 และระดับประถมศึกษาปีที่ 1 ถึงปีที่ 6 เข้าร่วมกิจกรรมรวมทั้งสิ้นกว่า 200 คน

การจัดโครงการในครั้งนี้ ได้รับเกียรติจาก นายวราเมธ อุ่นใจ ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านป่าเป่า-ป่าซางน้อย เป็นผู้กล่าวต้อนรับคณะทำงาน คณาจารย์ และนักศึกษา ซึ่งนำโดย ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.วุฒิชัย นาชัยเวียง และ อาจารย์ ดร.ประภาพรรณ เหล็กงาม หัวหน้าโครงการ ที่ได้นำทีมงานลงพื้นที่ฝึกปฏิบัติงานจริง เพื่อเดินหน้ายกระดับสุขอนามัยของกลุ่มชาติพันธุ์ในพื้นที่

ปัญหาการติดเหา จัดเป็นปัญหาทางสาธารณสุขในโรงเรียนที่สำคัญ เนื่องจากส่งผลกระทบโดยตรงต่อสุขภาพ สมาธิในการเรียน และการดำเนินชีวิตประจำวันของเด็กนักเรียน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในบริบทของโรงเรียนบ้านป่าเป่า-ป่าซางน้อย ซึ่งเป็นโรงเรียนในพื้นที่ชนบทที่มีนักเรียนเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ (อาข่าและลาหู่) สูงถึงร้อยละ 95 จากการสำรวจข้อมูลร่วมกับคณะครูพบว่า มีนักเรียนหญิงในระดับชั้นอนุบาลและประถมศึกษาติดเหาสูงกว่าร้อยละ 60 เนื่องจากเด็ก ๆ ยังขาดทักษะ ความรู้ และความตระหนักเกี่ยวกับสุขอนามัยส่วนบุคคล ประกอบกับปัจจัยเสี่ยงจากการสัมผัสใกล้ชิดและการใช้สิ่งของส่วนตัวร่วมกัน

คณะผู้จัดทำโครงการจึงได้นำองค์ความรู้และความเชี่ยวชาญด้านสุขศึกษาและการส่งเสริมสุขภาพ เข้ามาช่วยเหลือและจัดกิจกรรมเพื่อแก้ไขปัญหาอย่างมีประสิทธิภาพ การดำเนินงานในครั้งนี้มีความเชื่อมโยงและสอดคล้องกับ แผนพัฒนามหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง ยุทธศาสตร์ที่ 4 ในการสร้างเสริมให้ประชาชนมีสุขภาพที่ดี รวมถึงตอบสนองต่อเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนของสหประชาชาติ ในเป้าหมายที่ 3 (Good Health and Well-Being) ที่มุ่งเน้นการพัฒนาคุณภาพชีวิตเด็กและเยาวชนผู้ด้อยโอกาส ช่วยลดภาระค่าใช้จ่าย และยกระดับความเป็นอยู่ที่ดีให้แก่ผู้ปกครองในชุมชนชนบท

การดำเนินงานในพื้นที่ประกอบไปด้วยกระบวนการเรียนรู้และกิจกรรมภาคปฏิบัติอย่างเป็นระบบตลอดทั้งวัน โดยมีรายละเอียดการจัดกิจกรรมที่สำคัญ ดังนี้:

• กระบวนการประเมินผลก่อนเรียนรู้: นักเรียนทุกคนร่วมทำแบบประเมินความรู้ ทัศนคติ และการปฏิบัติตนต่อการติดเหา (Pre-test) เพื่อวัดระดับความเข้าใจพื้นฐานก่อนเริ่มกิจกรรม
• การอบรมเชิงปฏิบัติการ หัวข้อ “เหาและการป้องกันการติดเหา”: คณะคุณครูและนักเรียนร่วมเรียนรู้ถึงสาเหตุของการติดเหา การดูแลสุขอนามัยส่วนบุคคล และแนวทางการป้องกันการแพร่กระจายของโรคอย่างถูกวิธี
• กิจกรรมตรวจคัดกรองและจำกัดเหา: ทีมคณาจารย์และนักศึกษาปริญญาโทลงพื้นที่ตรวจเช็กสุขภาพเส้นผมและหนังศีรษะของนักเรียนเป็นรายบุคคล พร้อมดำเนินกระบวนการจำกัดเหาและไข่เหาอย่างปลอดภัยตามหลักสาธารณสุข

มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง มุ่งหวังเป็นอย่างยิ่งว่าโครงการนี้จะก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงที่เป็นรูปธรรมในชุมชน โดยภายหลังเสร็จสิ้นกิจกรรม คณะทำงานจะดำเนินการติดตามและประเมินผลโครงการผ่านกระบวนการสัมภาษณ์และสอบถามร่วมกับทางโรงเรียนอย่างต่อเนื่อง เพื่อเปรียบเทียบอัตราการลดลงของการติดเหาระหว่างนักเรียน ตลอดจนส่งเสริมให้คุณครูในโรงเรียนมีส่วนร่วมในการวางมาตรการเฝ้าระวังและรักษาสุขอนามัยของเด็กนักเรียนอย่างยั่งยืนต่อไป

MFU School of Health Science Conducts Proactive Health Education Outreach at Ban Pa Pao-Pa Sang Noi School to Reduce Head Lice Infections and Elevate Quality of Life for Underprivileged Students in Chiang Rai

On 10 July 2026, Mae Fah Luang University, through the School of Health Science in collaboration with the Center for Academic Services, moved forward with its proactive community academic service by organizing an interactive workshop titled “Providing Knowledge and Health Education to Reduce Head Lice Infections among Underprivileged Schoolchildren in Chiang Rai Project.” Held at Ban Pa Pao-Pa Sang Noi School in Mae Kham Sub-district, Mae Chan District, Chiang Rai Province, the initiative was fully funded by the Mae Fah Luang University Foundation for Rural Teacher Development. The project successfully reached its target group of over 200 students ranging from Kindergarten 2 to 3 and Primary 1 to 6.

The event was honored by Mr. Warameth Ounjai, Director of Ban Pa Pao-Pa Sang Noi School, who delivered the welcoming remarks to the university's working group, faculty members, and students. The operation was led by Project Leaders Assistant Professor Dr. Wuttichai Nachaiwieng and Dr. Prapapan Lekngam, who guided the team through hands-on field operations aimed at elevating the personal hygiene standards of ethnic minority groups in the area.

Head lice infestation remains a critical public health concern in schools, as it directly impacts students' physical health, classroom concentration, and daily well-being. This is particularly evident at Ban Pa Pao-Pa Sang Noi School—a rural institution where 95% of the student body belongs to ethnic minority groups, predominantly Akha and Lahu. Data gathered in cooperation with the school teachers revealed that over 60% of female students in kindergarten and primary levels were infected. Being young, these children often lack the necessary skills, knowledge, and awareness regarding personal hygiene, which is further compounded by risk factors such as close physical contact and the shared use of personal belongings.

In response, the project organizing team leveraged their expertise in health education and health promotion to implement highly effective remedies. This initiative aligns with Strategy 4 of the Mae Fah Luang University Development Plan, which focuses on promoting public health. Furthermore, it directly responds to the United Nations Sustainable Development Goals (UN SDGs), specifically SDG 3: Good Health and Well-Being, by prioritizing the quality of life of underprivileged children, easing the financial burdens on families, and enhancing the general well-being of guardians in rural communities.

The day-long field operation featured a structured balance of theoretical learning and practical, hands-on activities, which included:

• Pre-Learning Evaluation: All students participated in a pre-test assessing their knowledge, attitudes, and practices (KAP) regarding head lice to gauge baseline understanding before the sessions commenced.
• Workshop on “Head Lice and Infection Prevention”: Teachers and students jointly explored the root causes of infestations, proper personal hygiene practices, and correct protocols to prevent the spread of head lice.
• Screening and Treatment Procedures: The faculty team alongside Master’s degree students conducted individual hair and scalp examinations, followed by safe, public-health-standard procedures to eradicate lice and their eggs.

Mae Fah Luang University sincerely hopes this project creates tangible, lasting transformations within the community. Following the conclusion of the workshop, the working committee will conduct continuous follow-up evaluations through interviews and surveys with the school. This ongoing assessment aims to compare the reduction rates of infestations among students while encouraging school teachers to play an active role in maintaining vigilant surveillance and sustaining high hygiene standards for the children moving forward.